post

Groningen, 20 maart 2018
Aangepast: 7 april 2018

Geachte heer, mevrouw,

Dit overzicht is zorgvuldig samengesteld. Desalniettemin is deze weergave niet volledig en kunt u er geen rechten aan ontlenen. Het overzicht is tot stand gekomen door de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) 2002 te vergelijken met de Wiv 2017. Voor de uitleg is gebruik gemaakt van de memorie van toelichting, 34588 nr. 3 kamerstukken II, vergaderjaar 2016/17. Daarnaast zijn de betreffende artikelen – zo veel als mogelijk – genoemd, opdat u de wet erop kunt naslaan.

De wijzigingen n.a.v. het referendum worden schuingedrukt weergegeven. Bekijk op de website van de Rijksoverheid de volledige brief.

Definities:

PC’s: geautomatiseerde werken.
Aftappen / verzamelen: alle bij wet toegestane methoden voor het verkrijgen van gegevens.

Met hoogachting en vriendelijke groet,

Ex Lege B.V.

 

Bijzondere bevoegdheden – toestemming

1. Journalisten
Indien het uitoefenen van een bijzondere bevoegdheid jegens een journalist tot gevolg kan hebben dat de bronnen van de journalist inzichtelijk worden, moet voorafgaand toestemming worden gevraagd aan de rechtbank Den Haag.

> Artikel 30 lid 2 Wiv 2017

“Voor het delen van gegevens over de journalist zelf geldt, net als voor alle geëvalueerde gegevens, dat daarbij steeds een zorgvuldige afweging wordt gemaakt, waarbij ook rekening wordt gehouden met de functie van een individu en de bescherming van diens privacy en veiligheid.
Indien de diensten vaststellen dat een journalist voorkomt in de verzamelde data zullen zij die gegevens niet delen met buitenlandse diensten, tenzij dat noodzakelijk is voor de nationale veiligheid.”

‘Kamerbrief met reactie op raadgevend referendum Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten’, 6 april 2018, Rijksoverheid.nl, laatst geraadpleegd, 7 april 2018, p. 4.

2. Advocaten
Indien het uitoefenen van een bijzondere bevoegdheid jegens een advocaat tot gevolg kan hebben dat de vertrouwelijke communicatie van de advocaat met cliënten inzichtelijk worden, moet voorafgaand toestemming worden gevraagd aan de rechtbank Den Haag.

> Artikel 30 lid 3 Wiv 2017

 

Bijzondere bevoegdheden – inhoudelijk

3. Gericht en onderzoeksopdrachtgericht

De inlichtingendiensten mogen – naast het gericht verzamelen van gegevens – ook onderzoeksopdrachtgericht gegevens verzamelen.

> Artikel 47, 48, 49, 50 Wiv 2017

> Artikel 25 Wiv 2002

“Er wordt een beleidsregel opgesteld die vastlegt dat, in het verlengde van de motie Recourt (vergaderjaar 2016–2017, 34 588, nr. 55), de inzet van de bevoegdheden door de diensten zo gericht mogelijk dient te zijn. Daarbij wordt de inbreuk op de grondrechten van derden nadrukkelijk meegewogen. Gerichtheid van de inzet wordt daarom binnen de wettelijke eis van proportionaliteit beoordeeld en dient expliciet te worden beschreven in de aanvraag tot de inzet van een bijzondere bevoegdheid.

De betrokken ministers zullen geen toestemming geven voor de inzet van de bijzondere bevoegdheid, indien deze toelichting niet adequaat is opgenomen. De TIB wordt verzocht dit punt bij haar rechtmatigheidstoets te betrekken en de CTIVD wordt verzocht om hierover te rapporteren. Vanzelfsprekend zal het effect van deze beleidsregel ook in de evaluatie worden meegenomen.”

‘Kamerbrief met reactie op raadgevend referendum Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten’, 6 april 2018, Rijksoverheid.nl, laatst geraadpleegd, 7 april 2018, p. 3.

4. Medewerking versleuteling ongedaan maken

De inlichtingendiensten kunnen zich tot personen wenden die kennis hebben van de wijze van versleuteling betreffende gegevens die in het kader van gerichte en onderzoeksopdrachtgerichte verzamelingen zijn verkregen.

> Artikel 57 Wiv 2017

5. Onderzoek 5 jaren na uitoefenen bevoegdheid

5 jaren na het uitoefenen van een bijzondere bevoegdheid, wordt onderzocht of een verslag aan de betrokkene kan worden uitgebracht.

Dit verslag bevat:

Wel

(Wiv 2002 & Wiv 2017)

Niet
(nieuwe bevoegdheden Wiv 2017)

44: brieven, geadresseerde zendingen

47: gericht aftappen

58: binnentreden van een woning zonder toestemming van de bewoner

43: DNA-onderzoek

45:

(lid 7) binnendringen via de PC van een derde

(lid 8) binnendringen in de PC van een ander (die in de plaats treedt van / aan aanvulling is op)

48, 49, 50: onderzoeksopdrachtgerichte verzamelingen

 

Bewaartermijnen

“In afwijking van het bepaalde in artikel 27, eerste lid, mogen gegevens die zijn verzameld door uitoefening van de bevoegdheid als bedoeld in het eerste lid voor een periode van ten hoogste drie jaren na verwerving of na het ongedaan maken van de versleuteling worden bewaard ten behoeve van een gegevensverwerking als bedoeld in de artikelen 49 en 50. Gegevens waarvan in dat kader is vastgesteld dat deze niet relevant zijn voor het onderzoek dan wel enig ander lopend onderzoek vallend onder de taken, bedoeld in artikel 8, tweede lid, onder a en d, onderscheidelijk artikel 10, tweede lid, onder a, c en e, worden terstond vernietigd. Gegevens die niet op hun relevantie zijn onderzocht, worden na afloop van deze periode terstond vernietigd.”
> Artikel 48 lid 5 Wiv 2017

“De diensten krijgen de verplichting om een jaar na toestemming voor de inzet van OOG-interceptie op de kabel aan te geven of, en zo ja waarom deze gegevens langer bewaard dienen te worden. Om de gegevens langer te kunnen bewaren, moet de betrokken minister jaarlijks om toestemming worden verzocht, tot de maximale bewaartermijn van drie jaar. Als de minister hier geen toestemming voor geeft, worden de gegevens vernietigd. In een beleidsregel wordt vastgelegd dat binnen de periode van drie jaar, ieder jaar een beoordeling plaatsvindt of bewaren van de betreffende gegevens nog noodzakelijk is.”

‘Kamerbrief met reactie op raadgevend referendum Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten’, 6 april 2018, Rijksoverheid.nl, laatst geraadpleegd, 7 april 2018, p. 3.

 

Toetsingscommissie inzet bevoegdheden (TIB)

Afdelingen van de commissie

De commissie van toezicht bestaat uit twee afdelingen:

– De afdeling toezicht

Bestaat uit drie leden van de commissie van toezicht (artikel 98 lid 1, tweede zin Wiv 2017)

– De afdeling klachtbehandeling

Bestaat uit één lid van de commissie van toezicht (die tevens voorzitter is) én twee andere leden (artikel 98 lid 1, laatste zin en artikel 98 lid 2 Wiv 2017)

6. Het toezicht van de commissie ziet op de volgende onderdelen:

Wel

Niet

40: observeren en volgen

42: doorzoeken van besloten plaatsen

43: DNA-onderzoek

uit te voeren binnen drie maanden, anders te verlengen voor 3 maanden (met toestemming TIB)

45:

(lid 1, 3) PC’s verkennen die op een netwerk zijn aangesloten en binnendringen.

(lid 1, 5) Binnendringen in een PC via de PC van een derde.

47: gericht verzamelen van gegevens.

48: onderzoeksopdrachtgericht verzamelen van gegevens.

  • 49: Vaststellen kenmerken en aard telecommunicatie, vaststellen identiteit persoon/organisatie, vaststellen en verifiëren van selectiecriteria in relatie tot personen/organisaties, identificatie van personen/organisaties.

  • 50 (lid 2) Selecteren van gegevens,

  • 50 (lid 4) uitvoeren van een data-analyse

53: medewerking vragen aan communicatiediensten voor gerichte en onderzoeksopdrachtgerichte verzamelingen van gegevens.

54: communicatiedienst of hostingprovider vragen de beschikbare gegevens te overhandigen.

57: een persoon benaderen die kennis heeft van de wijze waarop gegevens zijn versleuteld.

41: inzetten agenten

42: doorzoeken gesloten voorwerpen, verrichten van onderzoek aan een voorwerp gericht op de vaststelling van de identiteit van een persoon

44: brieven en geadresseerde zendingen openen. (toets Rb Den Haag i.p.v. TIB)

45 (lid 8): binnendringen van de PC van een ander die in plaats treedt van/een aanvulling is op

52: gegevens opvragen bij een communicatiedienst, die dienen voor het uitvoeren van de gerichte en onderzoeksopdrachtgerichte verzameling van gegevens.

55: gegevens over een gebruiker (locatie, nummer) en over het communicatieverkeer bij de communicatiedienst opvragen. (per AMvB nader te bepalen welke gegevens opgevraagd kunnen worden).

56: gegevens over een gebruiker (NAW-gegevens, bankgegevens) opvragen.

 

Andere landen

7. Delen van data zonder samenwerkingsrelatie
De inlichtingendienst moeten op grond van een dringende en gewichtige reden geëvalueerde en ongeëvalueerde gegevens kunnen delen met de inlichtingendiensten van een land waar geen samenwerking mee bestaat.

// De commissie van toezicht wordt terstond op de hoogte gesteld.

> artikel 64 Wiv 2017

“Bij de uitwisseling van ongeëvalueerde gegevens met een buitenlandse dienst, wordt de CTIVD direct geïnformeerd zodat zij hierop toezicht kan houden. Daarnaast is besloten dat met buitenlandse diensten waarvoor (nog) geen wegingsnotitie is opgesteld, geen uit OOG-interceptie op de kabel verkregen ongeëvalueerde gegevens gedeeld worden. Dit zal in een beleidsregel worden vastgelegd.”

Kamerbrief met reactie op raadgevend referendum Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten’, 6 april 2018, Rijksoverheid.nl, laatst geraadpleegd, 7 april 2018, p. 2.

8. Delen van data met samenwerkingsrelatie
De inlichtingendienst moeten op grond van een dringende en gewichtige reden ongeëvalueerde gegevens kunnen delen met de inlichtingendiensten van een land waar wel een samenwerking mee bestaat.
> artikel 89 lid 2 Wiv 2017

9. Samenwerkingsrelaties of ondersteunen
De wet zal voorzien in samenwerkingsrelaties met inlichtingendiensten van andere landen, naast de bestaande bepalingen die voorzien in het ondersteunen van inlichtingendiensten van andere landen.
> Artikel 88, 89 Wiv 2017
> Artikel 59 Wiv 2002

10. Mandateren
De beslissing of een samenwerking met de inlichtingendiensten van een ander land wordt aangegaan, zal de minister kunnen mandateren (laten beslissen door) aan het hoofd van de AIVD of MIVD.

// Dit was uitsluitend te mandateren ingeval van spoed.

> Artikel 88 lid 4 Wiv 2017
> Artikel 59 lid 5 en 6 Wiv 2002

 

Commissie van toezicht

11. Uitbreiden van leden
De commissie van toezicht – een commissie die gevraagd en ongevraagd adviseert, toeziet op de rechtmatigheid van de uitvoering – verandert van 3 naar 4 leden.

> Artikel 65 Wiv 2002
> Artikel 98 Wiv 2017

 

Klachtrecht

Klachtrecht
12. Ombudsman – Commissie van Toezicht
Een klacht dient bij een afdeling van de commissie van toezicht te worden ingediend in plaats van de Nationale ombudsman.

> Artikel 114 Wiv 2017
> Artikel 83 Wiv 2002

13. Uitvoeren oordeel afdeling Klachten
De minister dient het oordeel van de afdeling klachtbehandeling uit te voeren.

> Artikel 124 lid 5 Wiv 2017
> Artikel 84 lid 3 Wiv 2002

14. Gevolgen van gegronde klachten
Als de afdeling klachtbehandeling oordeelt dat er sprake is van een onrechtmatige of niet behoorlijke gedraging, dient deze bevoegd te zijn te bepalen dat:
1. Een lopend onderzoek wordt gestaakt;
2. De uitoefening van een bevoegdheid dient te worden beëindigd;
3. Door de diensten verwerkte gegevens worden verwijderd en vernietigd.

> Artikel 124 lid 4 Wiv 2017

 

Misstanden

15. Misstanden melden
De wet zal voorzien in een procedure inzake vermoedens van misstanden.

> Artikel 125 e.v. Wiv 2017

 

// De brief bevat ook een opmerking m.b.t. het verwerken van medische gegevens. Zie daarvoor punt 5 van de brief.

Wil u meer weten over privacy?
Bezoek de bijeenkomst 17 april 2018

 

Kunt u deze bijeenkomst niet bijwonen, maar bent u wel geïnteresseerd? Maak dan uw interesse kenbaar via privacy@exlege.nl. Indien er meerdere geïnteresseerden zijn, volgt er nog een bijeenkomst.